محمد رياض
سخن مدير وپيشگفتار 6
احوال و آثار واشعار مير سيد على همدانى ( با شش رساله ) ( فارسى )
مير سيد على همداني از عارفان نامى إيران است كه نشر وترويج اسلام در مرز وبوم پهناور شبه قاره - تا حدود زيادى - مرهون اقدامات وكوشش هاى أو وياران وبستگان أو است . اين مرد بزرگ در إيران ، در خانوادهاى وابسته به هيئت حاكمه ، چشم به جهان گشود اما حكومت ظاهري را بي ارزش وناچيز يافت وآن را رها كرد « 1 » وروى به علم ومعنويت وخدمت خلق آورد . دانشهاى رسمي ( أدبيات پارسى وتازى ، حكمت عملي - اخلاق وسياست مدن - عرفان ، كلام ، فقه ، حديث ، تفسير وحكمت وغيره ) را فرا گرفت . قرآن كريم را حفظ كرد ودر كنار آموزش ، تزكيهء نفس وتصفيهء باطن را از ياد نبرد وبدين منظور به موازات اهتمام به عبادت وذكر ، به كارهائى پرداخت كه هم بت درون را بشكند وهم كمكى به بندگان خدا . مربى أو گفت : « اگر از براي خدمت آمدى ، كفش اين غلام سياه كه أو است كناس خانقاه ، پيش أو بايد نهاد » . وسيد پس از آنكه چندى در پيش پاى غلام وديگران كفش جفت كرد « از شيخ خواست كه كار كناسى به أو دهند » واين تقاضا بعد از ماهها پذيرفته گرديد . پس از مدتي كه به كناسى اشتغال داشت شيخ أو را به سقائى گماشت . چند گاهى هم به فرمان شيخ به بيل زدن در باغ مىپرداخت يا سنگها را از جائى به جائى حمل مىكرد وچه رياضتها ومجاهدتها ( گرسنگى كشيدن ، سكوت مطلق اختيار كردن بجز هنگام ذكر و . . . ) كه اين برنامهها را ادامه داد تا در علم وعمل وتقوى به مقامي بلند رسيد وآنگاه جهانگردى آغاز كرد وبيست ويك سال تمام در گوشه وكنار دنيا به سير وسياحت پرداخته ، دوازده حج به جاى آورد ومناطق مختلف إيران ، شبه قاره ، ما وراء النهر وپارهاى ديگر از متصرفات كنونى
--> ( 1 ) - خود مىگويد : « در أمور والد التفات نمىكردم بدان سبب كه أو حاكم بود در همدان وملتفت به سلاطين وامرا » .